Pracownik młodociany

Kto to jest pracownik młodociany?   

Pracownikiem młodocianym w rozumieniu kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. 

Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, niemająca 15 lat może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych, w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat. Zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z osoba, która nie ukończyła 15 lat  jest dopuszczalne w przypadku wyrażenia na to zgody przez przedstawiciela ustawowego (rodziców) lub opiekuna prawnego tej osoby oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. 

I. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać w szczególności:

• rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu),
• czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
• sposób dokształcania teoretycznego,
• wysokość wynagrodzenia.

II. Nauka zawodu

Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu zawiera pracodawca z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do Branżowych Szkół I Stopnia.

Nauka zawodu trwa nie dłużej niż 36 miesięcy.  

Nauka zawodu, która trwa 3 lata składa się z dwóch integralnych, równolegle realizowanych części:

• praktycznej – zorganizowanej w zakładzie pracy,

(w 1 klasie – 2 dni, w 2 klasie – 3 dni, w 3 klasie – 3 dni), 

• teoretycznej – realizowanej w Branżowej Szkole I Stopnia lub na turnusach dokształcających (po 4 tygodnie w każdym roku kształcenia)

III. Dokształcanie

Pracownik młodociany jest obowiązany dokształcać się do ukończenia 18 roku życia w zakresie szkoły ponadpodstawowej. 

Pracodawca obowiązany jest zwolnić młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się w tym również w turnusach.

IV. Egzaminy

 Wiedza i umiejętności nabyte przez młodocianego podczas nauki zawodu są sprawdzane w trakcie egzaminu- przystąpienie do egzaminu w czasie trwania nauki jest obowiązkowe i warunkuje ukończenie szkoły.

• Młodociany zatrudniony u pracodawcy zdaje egzamin zawodowy, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w ośrodku wskazanym przez OKE we Wrocławiu, którym może być szkoła.

 Pracodawca zatrudniający młodocianych:

• pokrywa koszty przeprowadzenia egzaminu, zdawanych w pierwszym wyznaczonym terminie,
• może pokryć również koszty egzaminu poprawkowego.

V. Ochrona zdrowia i czas pracy pracownika młodocianego

• Młodociany podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przyjęciem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym podczas zatrudnienia.
• Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę.
• Czas pracy młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8 godzin na dobę, Do czasu zajęć młodocianego wlicza się czas nauki, w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca zobowiązany jest wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut.
• Nie wolno zatrudniać młodocianych przy pracach wzbronionych, których wykaz ustala w drodze rozporządzenia Rada Ministrów.
• Młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.
• Przepracowane lata pracy praktycznej nauki zawodu u pracodawcy wliczą się do stażu pracy i emerytury.

VI. Obowiązki pracownika młodocianego

Podstawowym obowiązkiem młodocianego jest sumienne i staranne wykonywanie obowiązków wynikających z zawartej umowy, a w szczególności należy:

• dążyć do osiągnięcia jak najlepszych wyników w nauce zawodu,
• wypełniać systematycznie obowiązek dokształcania teoretycznego,
• przestrzegać czasu i porządku pracy ustalonych przez pracodawcę,
• przestrzegać przepisów       bezpieczeństwa          i           higieny            pracy   oraz     przepisów przeciwpożarowych,
• odnosić się z szacunkiem do przełożonego i przestrzegać zasad koleżeńskiej współpracy,
• przystąpić do egzaminu zawodowego

VII. Wynagrodzenie pracownika młodocianego

Pracownicy młodociani otrzymują wynagrodzenie w zakładach pracy, w których uczą się zawodu obliczane w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Stosunek procentowy wynagrodzenia wynosi w roku 2024:

• w pierwszym roku nauki nie mniej niż 8%
• w drugim roku nauki nie mniej niż 9%

• w trzecim roku nauki nie mniej niż 10%

VIII.  Urlop wypoczynkowy

• Młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych. Jeżeli młodociany uczęszcza do szkoły należy mu go udzielić w okresie ferii szkolnych.
• Z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym młodociany kończy 18 lat, przysługuje mu 20 dni roboczych urlopu,
• Pracodawca jest obowiązany na wniosek młodocianego udzielić mu w czasie ferii szkolnych i wakacji urlopu bezpłatnego w wymiarze nie przekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy. Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy.

IX. Rozwiązanie umowy

Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest tylko w razie: 

• niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych,
• ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy,
• reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego,
• stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe.

W razie konieczności wypowiedzenia umowy o prace w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu pracodawca zawiadamia przedstawiciela ustawowego lub jego opiekuna oraz szkołę, a także izbę rzemieślniczą, jeżeli pracodawcą jest rzemieślnik.